เกาะเสม็ด หรือ เกาะแก้วพิศดารในกวีนิพนธ์ของสุนทรภู่ อาจเป็นเพราะที่นี้มีหาดทรายขาวปานแก้ว
อยู่ทั่วไปก็เป็นได้ และเหตุที่ชื่อว่าเกาะเสม็ด เพราะ เกาะนี้มีต้นเสม็ดขึ้นอยู่มากทั้งเสม็ดขาวและเสม็ดแดง
ซึ่งชาวบ้านนำมาใช้เป็นใต้จุดไฟ

     เกาะเสม็ด ตั้งอยู่ในเขต ต.เพ อ.เมือง จ.ระยอง อยู่ในเขตอุทยาน แห่งชาติเขาแหลมหญ้า-หมู่เกาะเสม็ด ห่างจากฝั่งบ้านเพ 6.5 ก.ม. มีเนื้อที่ประมาณ 3,215 ไร่ หรือ 50 ตร.กม. ซึ่งมีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยม ส่วนฐานของเกาะอยู่ทางทิศเหนือ โดยหันหน้าเข้าสู่ฝั่งบ้านเพ บนเกาะมีภูเขาสลับซับซ้อนกันอยู่2-3 ลูก จากหัวเกาะด้านเหนือจรดท้ายเกาะด้านทิศใต้ มีที่ราบและชายหาดที่สวยงามหลายหาด ซึ่งส่วนใหญ่จะอยู่ทางด้านเหนือและด้านตะวันออกของเกาะ ในบริเวณปลายแหลมทางทิศใต ้มีเกาะเล็ก ๆ อยู่ใกล้กัน 3 เกาะ คือ เกาะจันทร์ เกาะสันฉลาม เกาะหินขาว ซึ่งเป็นหินล้วน สลับซับซ้อนไม่มีพืชพันธุ์ใด ๆ ทั้งสิ้นเป็นที่อาศัยและวางไข่ของนกนางนวล บนเกาะเสม็ดนั้นไม่มีแม่น้ำลำคลอง ประมาณ 80 % ของพื้นที่เป็นภูเขาและป่าไม้เบญจพรรณ คงมีแต่สระน้ำซึ่งน้ำจะแห้งในฤดูแล้ง มีเนื้อที่ประมาณ 4.5 ไร่ มีชื่อว่า หนองอโนดาษ

     ใช้เวลาเดินทางโดยทางเรือประมาณ 30 นาที ประกอบด้วยอ่าวและชายหาดที่สวยงามหลายแห่ง นักท่องเที่ยวที่มาบนเกาะเสม็ดนิยมพักผ่อนบนชายหาด, ลงเล่นน้ำ, นวดชายหาด, ถักผมเปีย, สักลาย และดำน้ำชมปะการังน้ำตื้น - ดอกไม้ืทะเลตามแนวหินรอบเกาะเสม็ด บางส่้วนนั่งเรือออกไปดำน้ำที่ เกาะกุฎี, เกาะปลาตีน, เกาะกรวย, เกาะขาม และเกาะทะลุ ซึ่งเป็นเกาะเล็ก ๆ ที่เรียงรายอยู่ใกล้ ๆ กับเกาะเสม็ด มีกิจกรรมทางน้ำต่าง ๆ เช่น เจ๊ตสกี, วินเซิร์ฟ, บานาน่าโบ๊ท, พายเรือ

     การเดินทางมาบนเกาะเสม็ดสามารถทำได้ตลอดปี ช่วงเดือนที่อากาศดีที่สุด
คือ พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์